Bộ óc thiên tài tìm lại mình

Cập nhật ngày 22/09/2010, 08:42 AM

VA - Chuyên gia hàng đầu thế giới về trí thông minh nhân tạo, GS SEYMOUR PAPERT, đã gặp tai nạn giao thông cuối năm 2006 tại Hà Nội khiến ông phải rời VN trong tình trạng hôn mê sâu. Sau gần hai năm, tờ The Boston Globe cho biết vị giáo sư Mỹ “đang nỗ lực đánh vật với số phận để tìm lại chính mình”.


   »  Cua-rơ Việt Nam ngất xỉu khi về đích
   »  Ngày 15/11: Ngân Thương - Hà Thanh giúp VN có 44 HCV
   »  Chuyên gia sai lầm, xe đạp Việt Nam mất vàng đau đớn
   »  U23 Việt Nam ‘không ngán’ chủ nhà Indonesia

Tờ The Boston Globe mô tả hình ảnh mới nhất của giáo sư Seymour Papert, 78 tuổi, đđang đùa giỡn với con rùa máy ở kho học tập (TheLearningBarn), một thư viện mộc mạc nhiều ánh sáng, gió biển ở Blue Hill, tiểu bang Maine trong vùng New England của Mỹ, nơi ông từng phát triển và tinh lọc rất nhiều sáng kiến của mình.

“Ông ngồi bên chiếc bàn dài, trên đó chứa đầy những chứng tích của sự nghiệp lừng lẫy của ông: đó là chiếc máy tính để bàn “siêu rẻ” vốn được phát riển dựa trên ý tướng của ông, bắt nguồn từ thư viện truyền thông của Viện Công nghệ Massachusetts (MLT), nơi ông là thành viên sáng lập; một chồng DVD về toán học cao cấp. Con rùa-một thiết bị dạy cho true em lập trình vi tính...”, tờ báo viết.

Tìm lại “Seymour Papert cũ”

Seymour Papert, giáo sư toán,nhà giáo dục và công nghệ truyền thông tại MLT, đã dành hầu hết sư nghiệp của mình cho việc học: tự học (ông tự học tiếng Nga) và học về cách học. Là một trong những người tiên phong trong lĩnh vực trí thông minh nhân tạo, phát minh ngôn ngữ vi tính Logo để dạy trẻ em về vi tính, giờ đây ông phải học điều gì đó thách hức hơn nữa - làm thế nào để trở lại thành Seymour Papert cũ, trước kia.

Tai nạn 19 tháng trước khi ông đang cùng một đồng nghiệp từ khách sạn Kim Liên băng qua nút giao thông Đại Cồ Việt để sang Trường ĐH Bách khoa Hà Nội khiến não ông bị tổn thong nặng.Ông bị hôn mê sâu trong một tháng. Giáo sư Nicholas Negroponte, đồng sáng lập và cựu giám đốc của phòng thí nghiệm truyền thông MIT, nói: “Tai nạn này đối với ông còn tồi tệ hơn cả sự tồi tệ, vì cuộc sống của ông chinh là bộ não của ông”.

Vợ ông, bà Massie, và êkip chăm sóc ông đang nghiên cứu những lý thuyết của chính ông về phương pháp học tập của trẻ em để giúp ông tư duy trở lại. Các bác sĩ cho biết phải cần đến nhiều năm họ mới có thể biết được đầy đủ mức độ thiệt hại não mà ông đang phải chịu. Hiện ở kho học tập, với các bạn bè và trợ lý, ông chơi trò domino để tập luyện với các con số “Ông ấy dũng cảm và mạnh mẽ đến khó tin - bà Massie khoe- Tôi tin rằng Chúa vẫn còn muốn ông ấy làm việc”.

Sống đam mê

Ngay trước khi gặp tai nạn, người đàn ông gốc Nam Phi 76 tuổi này vẫn rất khoẻ mạnh.Ông đang viết một cuốn sách mới về tương lai của giáo dục. Ông cũng vừa trở về từ Hi Lạp sau bài thuyết giảng tại một hội nghị về giáo dục quốc tế. Ông cũng có kế hoạch gặp nhà vua Thái Lan để nói về những sáng kiến học tập ở Bangkok. Dù nghỉ hưu MIT năm 1996,ông vẫn làm việc theo hợp đồng như người cố vấn cho các sinh viên làm luận văn tiến sĩ,giảng bài và tham gia các cuộc họp của khoa.

Ông được mời tới VN với tư cách khách mời đặc biệt để có bài phát biểu quan trọng tại một hội nghị về giảng dạy toán học bằng công nghệ số với sự tham gia của 100 chuyên gia từ 30 nước. Với sự hiểu biết, tài thuyết giảng của mình, ông đã thúc giục các cử tọa hôm đó phải giúp sinh viên ''tiếp cận được kho báu đẹp của tâm hồn con người, được gọi là toán học tinh khiết'', và hãy “nghĩ vượt qua những điều có thể,vượt lên trên những điều bạn nghĩ có thể thực hiện được”.

Sau tai nạn ông thay đổi hoàn toàn. Ông sụt mật gần 20kg, sử dụngg xe lăn và gậy. Ông phải học lại cách đưa thức ăn lên miệng, và ngôn ngữ thì hoàn toàn bị sai lệch khi ông nói. Ông rơi vào tình trạng lo lắng cực độ và sợ hãi các bậc cầu thang.

Bà Massie bắt đầu giúp đỡ chồng mình trở lại con người truớc đây của ông, người mà bà mô tả là “hấp dẫn, hài hước, suy nghĩ sâu sắc”, một người học liên tục, một nhà khoa học hoàn toàn để tâm tới công việc tới mức thường... quên thắt dây giày.

Dù các bác sĩ không khẳng định chắc chắn ông sẽ bình phục hoàn toàn, bà Massie không chờ đợi trong bị động. “Có một lời khuyên của một thầy thuốc từ Hà Nội. Ông ấy nói rằng điều tốt là Seymour quá thông minh, có nghĩa là các dây thần kinh của ông ấy rất phát triển. Và bác sĩ đó khuyên tôi là phải buộc Seymour làm điều gì đó khó. Càng sớm càng tốt” – ba Massie kể lai.

Tin và hi vọng

Được gợi cảm hứng từ những sáng kiến, thí nghiệm của chính chồng mình, bà đã sớm đưa ông trở lại với môi trường mà từ trước tới nay ông vẫn dành cả cuộc đời mình cho nó. Các đồng nghiệp mua gửi tới bệnh viện tặng ông những đồ chơi học tập, đoán chữ, số. Thật ra họ đang ứng dụng chính những sáng kiến của ông để cứu ông.

Bốn buổi sáng trong tuần, Seymour làm việc với Peter Rottman, một người bạn và giám đốc điều hành của kho học tập, người đã trò chuyện và nhắc lại những lý thuyết mà ông đã xây dựng và những công việc ông từng làm. “Tôi đặt những câu hỏi dạng mở-Rottman giải thích - Tôi không bao giờ biết chúng tôi sẽ kết thúc câu chuyện ở đâu”.

Rottman quan sát thấy Seymour vẫn nói chuyện với phong thái giáo sư trước đây,vẽ các hình tròn bằng các ngón tay trên bàn,thi thoảng sử dụng những thuật ngữ như “data”, “robot”, “key ideas” quen thuộc từ những ngày dạy ở MIT. Ngay cả khi ông nói những câu vô nghĩa đó, vẫn nói bằng ngữ điệu Nam Phi và xu hướng “làm ra vẻ không thể nào nhầm lẫn”. Điều mà Rottman nhận thấy là “khi ông ấy nói chuyện với bạn, rõ ràng những gì ông ấy suy nghĩ trong đầu là đúng, nhưng khi phát ra miệng là sai”.

Seymour có một nhóm những người trợ lý,giúp đỡ,bác sĩ tâm lý,bác sĩ trị liệu giúp ông về ngôn ngữ, vận động cơ thể. Các dịch vụ này tốn kém 15.000 USD/tháng. Bà Massie hiện sử dụng số tiền từ Quĩ phục hồi Seymour Papert mà bà thành lập để nhận các khoản tiền trợ giúp từ các đồng nghiệp, bạn bè của ông trên khắp thế giới cũng như công ty Lego.

Cuối tháng 3-2008, lần đầu tiên kể từ khi tai nạn, Massie đã đưa chồng tới MIT để thăm các đồng nghiệp cũ của ông. Ông Rottman tỏ ra tin tưởng vào những tiến triển sức khỏe của ông bạn mình sau tai nạn. Trước đây ông cho rằng Seymour không nhận biết gì về thế giới xung quanh, còn bây giờ ông hiểu nhiều hơn. Như để chứng minh, ông quay qua Seymour hỏi bạn: “Cứ nghĩ rằng mọi việc sẽ thay đổi, phải không Seymour?”. “Tôi không biết nữa” - Seymour trả lời. Tờ The Boston Globe mô tả Seymour “nhún vai” : “Cứ chờ xem”